Thermal throttling to mechanizm ochronny procesora (CPU), karty graficznej (GPU) lub dysku SSD. Ogranicza wydajność podzespołu przy zbyt wysokiej temperaturze. Po osiągnięciu temperatury określonej przez producenta układ może np. obniżyć taktowanie i pobór mocy. Dzięki temu wydziela mniej ciepła. W praktyce możesz zauważyć spadek liczby klatek na sekundę (FPS) w grach lub wolniejsze działanie programów. Temperatura uruchamiająca takie zabezpieczenie zależy od konkretnego modelu CPU, GPU lub SSD. Przy problemach z chłodzeniem trzeba zadbać o odprowadzanie ciepła. Należy usunąć nagromadzony kurz i udrożnić wloty powietrza. Zużytą pastę termoprzewodzącą i termopady warto wymienić w razie potrzeby.
Jak rozpoznać throttling? Typowe objawy
Throttling termiczny najłatwiej zauważyć przy dużym obciążeniu komputera, np. podczas montażu wideo, renderowania lub grania. Poniższe objawy mogą mieć również inne przyczyny. Sam spadek płynności nie wystarczy do postawienia diagnozy. Warto sprawdzić także temperatury i wskazania programu diagnostycznego.
| Objaw | Jak to wygląda w praktyce? | Możliwa przyczyna |
|---|---|---|
| Nagły spadek FPS w grach | Płynna rozgrywka na początku, po czym pojawiają się zacięcia i spadki płynności. | Obniżenie taktowania GPU/CPU w celu ograniczenia temperatury. |
| Bardzo głośna praca wentylatorów | Wentylatory wchodzą na wysokie obroty nawet przy zwykłym przeglądaniu Internetu. | Układ chłodzenia próbuje obniżyć temperaturę. Sam hałas wentylatorów nie potwierdza throttlingu. |
| Zacięcia i opóźnienia systemu | Komputer reaguje z niewielkim opóźnieniem na ruchy myszką lub kliknięcia. | Znaczne ograniczenie taktowania procesora; podobne objawy mogą wynikać z innych usterek. |
| Samoczynne wyłączanie się PC/laptopa | Nagły czarny ekran i odcięcie zasilania bez komunikatów o błędzie. | Zabezpieczenie termiczne może wyłączyć komputer, gdy samo obniżenie wydajności nie wystarcza. Trzeba też sprawdzić inne przyczyny wyłączeń. |
Dlaczego dochodzi do throttlingu termicznego?
W laptopach podzespoły są umieszczone blisko siebie, dlatego układ chłodzenia ma ograniczoną przestrzeń do pracy. Throttling termiczny może jednak występować również w komputerach stacjonarnych i dyskach SSD, w tym M.2 NVMe.
1. Zanieczyszczenie układu chłodzenia kurzem
Kurz lub sierść zwierząt zbierające się na radiatorze mogą z czasem utworzyć zbity nalot przypominający filc. Blokuje on przepływ powietrza z wentylatora. Utrudnia to odprowadzanie ciepła poza obudowę urządzenia.
2. Zużyta pasta termoprzewodząca i termopady
Z biegiem lat fabryczna pasta termoprzewodząca może wysychać i tracić swoje właściwości. Gorszy kontakt między procesorem a układem chłodzenia utrudnia odprowadzanie ciepła. Dodatkowym problemem bywa tzw. pump-out effect. Podczas kolejnych cykli nagrzewania i chłodzenia pasta może przemieszczać się poza powierzchnię styku.
3. Zablokowane wloty powietrza i praca na miękkich powierzchniach
Używanie laptopa na łóżku, kocu czy kolanach może zasłaniać dolne kratki wentylacyjne. Ograniczony dopływ powietrza może powodować wzrost temperatur i spadek wydajności.
4. Działanie wielu aplikacji w tle
Niepotrzebne programy uruchamiające się wraz z systemem Windows mogą obciążać procesor i podnosić jego temperaturę. Może to mieć miejsce jeszcze przed uruchomieniem gry lub innego wymagającego programu.
Jak ograniczyć thermal throttling i zapobiegać przegrzewaniu?
- Nie zasłaniaj wentylacji: Zawsze używaj laptopa na twardej, płaskiej powierzchni. Pomóc może też podstawka unosząca obudowę. Ułatwia ona dopływ powietrza do dolnych wlotów.
- Ogranicz programy uruchamiane z systemem: Odinstaluj nieużywane programy i wyłącz w Menedżerze zadań zbędne aplikacje uruchamiane w tle razem ze startem systemu Windows.
- Wymieniaj materiały termoprzewodzące, gdy są zużyte: Odpowiednio dobrana pasta lub materiał zmiennofazowy, np. typu PTM, może poprawić odprowadzanie ciepła. Termopady muszą mieć grubość i właściwości odpowiednie dla danego urządzenia. Nie należy zastępować ich pastą termoprzewodzącą.
Samodzielne czyszczenie czy pomoc serwisu?
O ile przedmuchanie wlotów powietrza z zewnątrz jest proste, to nie jest to jednak najlepszy sposób na czyszczenie wnętrza z kurzu. Pełne usunięcie zjawiska throttlingu wymaga demontażu układu chłodzenia. W przypadku laptopów wiąże się to z ryzykiem uszkodzenia delikatnych ciepłowodów (heatpipe’ów), a w komputerach stacjonarnych z ryzykiem wyrwania procesora z gniazda przy zapieczonym radiatorze.
Jeśli Twój sprzęt mocno się nagrzewa, wyłącza się w grach lub wentylatory pracują nieustannie na maksymalnych obrotach, skorzystaj z pomocy specjalistów:
- Dla użytkowników notebooków rekomendujemy usługę wymiana pasty termoprzewodzącej i czyszczenie laptopa, obejmującą udrożnienie kanałów wentylacyjnych, wymianę materiałów termoprzewodzących oraz testy temperatur pod obciążeniem.
- W przypadku komputerów stacjonarnych odpowiednia będzie wymiana pasty termoprzewodzącej i konserwacja PC, połączone z dokładnym oczyszczeniem wnętrza obudowy oraz kontrolą pracy wentylatorów.